Trong Sứ điệp Mùa Chay 2026, được công bố vào ngày 13/2, Đức Lêô XIV mời gọi sống mùa phụng vụ này như một con đường hoán cải nội tâm và cộng đồng. Đối với ngài, “lắng nghe” và “chay tịnh” là hai thái độ cơ bản để đặt Thiên Chúa làm trung tâm cuộc sống và cho phép sống tử tế với tha nhân.
Đức Thánh Cha đề nghị một hình thức chay tịnh “rất cụ thể và thường không được ưa chuộng” để sống Mùa Chay này: “đó là kiêng nhịn những lời nói gây xúc phạm và làm tổn thương người khác. Chúng ta hãy bắt đầu với việc giải giới ngôn từ, bằng cách từ bỏ những lời lẽ gay gắt, những phán xét vội vàng, nói xấu về những người vắng mặt mà không thể tự bảo vệ mình, và những lời vu khống. Thay vào đó, chúng ta hãy cố gắng học cách cân nhắc lời nói và vun đắp lòng tử tế: trong gia đình, giữa bạn bè, nơi làm việc, trên mạng xã hội, trong các cuộc tranh luận chính trị, trên các phương tiện truyền thông, trong cộng đoàn Kitô hữu”.
Dưới đây là toàn văn Sứ điệp của Đức Thánh Cha :
Anh chị em thân mến !
Mùa Chay là thời gian Giáo hội, với sự ân cần từ mẫu, mời gọi chúng ta đặt mầu nhiệm Thiên Chúa trở lại trung tâm cuộc sống, để đức tin của chúng ta được khôi phục lại sức mạnh và tâm hồn chúng ta không bị phân tán bởi những lo toan và phân tâm hằng ngày.
Mọi hành trình hoán cải bắt đầu khi chúng ta để cho Lời Chúa chạm đến mình và chúng ta đón nhận Lời Chúa với một tâm trí ngoan ngoãn. Vì vậy, có một mối liên hệ giữa hồng ân Lời Chúa, không gian hiếu khách mà chúng ta dành cho Lời Chúa, và sự biến đổi mà Lời Chúa thực hiện. Đó là lý do tại sao hành trình Mùa Chay trở thành một cơ hội thuận lợi để lắng nghe tiếng Chúa và đổi mới quyết định bước theo Chúa Kitô, bằng cách cùng Người bước đi trên con đường lên Giêrusalem, nơi mầu nhiệm về cuộc khổ nạn, cái chết và sự phục sinh của Người được hoàn tất.
Lắng nghe
Năm nay, trước hết tôi muốn lưu ý đến tầm quan trọng của việc dành chỗ cho Lời Chúa thông qua việc lắng nghe, bởi vì việc sẵn sàng lắng nghe là dấu hiệu đầu tiên biểu lộ mong muốn thiết lập mối quan hệ với người khác.
Chính Thiên Chúa, mặc khải mình cho Môise từ bụi gai cháy, đã cho thấy rằng lắng nghe là một nét nổi bật của Ngài: “Ta đã thấy rõ cảnh khổ cực của dân Ta bên Ai-cập, Ta đã nghe tiếng chúng kêu than” (Xh 3, 7). Lắng nghe tiếng kêu than của người bị áp bức là khởi đầu của một câu chuyện giải phóng, trong đó Chúa cũng kêu gọi Môise, sai ông đi mở đường cứu độ cho con cái đang bị nô lệ của Ngài.
Một Thiên Chúa dấn thân cũng đến với chúng ta ngày nay, với những tư tưởng rung cảm từ trái tim Ngài. Vì thế, việc lắng nghe Lời Chúa trong phụng vụ dạy chúng ta lắng nghe thực tại một cách chân thực hơn: giữa nhiều tiếng nói tràn ngập đời sống cá nhân và xã hội của chúng ta, Thánh Kinh làm cho chúng ta có khả năng nhận ra tiếng nói nổi lên từ đau khổ và bất công, để nó không bị bỏ qua. Bước vào thái độ nội tâm sẵn sàng đón nhận này, đó là ngày nay để cho mình được Thiên Chúa hướng dẫn lắng nghe như Ngài, đến mức nhận ra rằng “tình trạng của người nghèo là một tiếng kêu than mà, xuyên suốt lịch sử nhân loại, liên tục chất vấn cuộc sống của chúng ta, xã hội của chúng ta, hệ thống chính trị và kinh tế của chúng ta và, cuối cùng và trên hết, Giáo hội.” [1]
Chay tịnh
Nếu Mùa Chay là thời gian lắng nghe, thì chay tịnh là một thực hành cụ thể để chuẩn bị đón nhận Lời Chúa. Quả thế, việc kiêng ăn uống là một thực hành khổ hạnh rất cổ xưa và không thể thay thế trên con đường hoán cải. Chính vì nó liên quan đến thân thể, nên nó làm rõ hơn những gì chúng ta “đói khát” và những gì chúng ta coi là thiết yếu cho sự sống còn của mình. Do đó, nó giúp chúng ta phân định và sắp xếp “các ham muốn” của mình, giữ cho lòng khao khát công lý luôn tỉnh thức bằng cách giải phóng chúng khỏi sự cam chịu, giáo dục chúng để chúng trở thành lời cầu nguyện và trách nhiệm đối với tha nhân.
Thánh Augustinô, với sự tinh tế về mặt tâm linh, đã cho chúng ta thoáng thấy sự căng thẳng giữa khoảnh khắc hiện tại và sự hoàn thành trong tương lai vốn ngang qua việc bảo vệ trái tim này, khi ngài nhận xét rằng: “Trong cuộc sống trần thế, việc đói khát công lý là trách nhiệm của con người, nhưng được no thỏa với nó lại thuộc về đời sau. Các thiên thần được no thỏa với bánh này, lương thực này. Trái lại, con người lại khao khát nó; tất cả đều hướng đến lòng mong ước nó. Sự hướng đến trong mong ước này mở rộng tâm hồn, gia tăng khả năng của nó.” [2] Việc chay tịnh, được hiểu theo nghĩa này, không chỉ cho phép chúng ta kỷ luật mong ước này, thanh lọc nó và làm cho nó tự do hơn, nhưng còn mở rộng nó để nó hướng về Thiên Chúa và hướng tới việc thực thi điều thiện.
Tuy nhiên, để việc chay tịnh giữ được chân lý Tin Mừng và thoát khỏi cám dỗ làm cho lòng mình kiêu ngạo, nó phải luôn được sống trong đức tin và lòng khiêm nhường. Điều này đòi hỏi phải luôn bén rễ trong sự hiệp thông với Chúa vì “không ai thực sự chay tịnh nếu họ không biết nuôi dưỡng bản thân bằng Lời Chúa.” [3] Là dấu hiệu hữu hình của dấn thân nội tâm của chúng ta để xa lánh tội lỗi và sự dữ, với sự nâng đỡ của ân sủng, việc chay tịnh cũng phải bao gồm các hình thức thiếu thốn khác nhằm giúp chúng ta thủ đắc được một lối sống tiết độ hơn, vì “chỉ có sự khổ chế mới làm cho đời sống Kitô hữu của chúng ta trở nên chân thực và mạnh mẽ.” [4]
Do đó, tôi muốn mời gọi anh chị em về một hình thức kiêng nhịn rất cụ thể và thường không được ưa chuộng: đó là kiêng nhịn những lời nói gây xúc phạm và làm tổn thương người khác. Chúng ta hãy bắt đầu với việc giải giới ngôn từ, bằng cách từ bỏ những lời lẽ gay gắt, những phán xét vội vàng, nói xấu về những người vắng mặt mà không thể tự bảo vệ mình, và những lời vu khống. Thay vào đó, chúng ta hãy cố gắng học cách cân nhắc lời nói và vun đắp lòng tử tế: trong gia đình, giữa bạn bè, nơi làm việc, trên mạng xã hội, trong các cuộc tranh luận chính trị, trên các phương tiện truyền thông, trong cộng đoàn Kitô hữu. Khi đó, nhiều lời lẽ thù hận sẽ nhường chỗ cho những lời lẽ hy vọng và hòa bình.
Cùng nhau
Cuối cùng, Mùa Chay làm nổi bật chiều kích cộng đồng của việc lắng nghe Lời Chúa và thực hành chay tịnh. Thánh Kinh cũng nhấn mạnh khía cạnh này theo nhiều cách. Chẳng hạn, trong sách Nơkhêmia, khi nó kể lại rằng dân chúng tụ họp để nghe đọc Sách Luật công khai và, khi thực hành chay tịnh, họ đã sẵn sàng cho việc tuyên xưng đức tin và thờ phượng để đổi mới giao ước với Thiên Chúa (xem Nkm 9, 1-3).
Tương tự như vậy, các giáo xứ, gia đình, nhóm Giáo hội và cộng đồng tu trì của chúng ta được mời gọi cùng nhau thực hiện một hành trình chung trong Mùa Chay, trong đó việc lắng nghe Lời Chúa, cũng như việc lắng nghe tiếng kêu than của người nghèo và của trái đất, trở thành một hình thức sống chung, và trong đó việc chay tịnh nâng đỡ lòng sám hối chân thành. Từ viễn cảnh này, sự hoán cải không chỉ liên quan đến lương tâm của mỗi người, mà còn đến phong cách của các mối quan hệ, chất lượng đối thoại, khả năng để cho mình được chất vấn bởi thực tại và khả năng nhận ra điều gì thực sự hướng dẫn mong ước của chúng ta, cả trong các cộng đồng Giáo hội của chúng ta lẫn trong nhân loại đang khao khát công lý và hòa giải.
Anh chị em rất thân mến, chúng ta hãy cầu xin ơn của một Mùa Chay làm cho tai chúng ta chú tâm hơn đến Thiên Chúa và quan tâm hơn đến những người nghèo khổ nhất. Chúng ta hãy cầu xin sức mạnh của một cuộc chay tịnh, bao gồm cả lời nói, để những lời làm tổn thương được giảm bớt và không gian cho tiếng nói của người khác được nhiều hơn. Và chúng ta hãy làm sao để cộng đồng của chúng ta trở thành nơi mà tiếng kêu than của những người đau khổ được chào đón và nơi mà sự lắng nghe tạo ra những con đường giải thoát, giúp chúng ta nhanh chóng và siêng năng hơn trong việc đóng góp vào việc xây dựng nền văn minh tình thương.
Tôi hết lòng chúc lành cho anh chị em cũng như hành trình Mùa Chay của anh chị em.
Vatican, ngày 5 tháng 2 năm 2026, lễ thánh Agata, trinh nữ và tử đạo.
LÊÔ XIV, Mục tử của các mục tử
-------------------------------------------------
[1] Tông huấn Dilexi te (4/10/2025), 9.
[2] Saint Augustin, L’utilité du jeûne, 1, 1.
[3] Bênêđíctô XVI, Bài Giáo lý (9/3/2011).
[4] Thánh Phaolô VI, Bài Giáo lý (8/2/1978).
-----------------------------------------------------------
Tý Linh chuyển ngữ
(nguồn : vatican.va)
