Trong thời đại biến chuyển mạnh mẽ, bao gồm cả lĩnh vực truyền thông, Công đồng Vatican II, một sự kiện then chốt trong lịch sử Giáo hội, đã ngay lập tức thu hút sự chú ý của toàn thế giới. Ngày nay, như Đức Lêô XIV đã tuyên bố, con đường do các Nghị phụ vạch ra có thể được tái khám phá bằng cách xem xét các văn kiện và "tái khám phá lời ngôn sứ và tính thời sự của chúng của chúng".
Công đồng Đại kết lần thứ 21, được thánh Gioan XXIII khai mạc năm 1962 vào thời kỳ biến chuyển sâu sắc, bao gồm cả trong thế giới thông tin, đã nhận được sự chú ý rộng rãi ngay từ khi bắt đầu. Vào ngày 11 tháng 10 năm đó, ngày khai mạc trọng thể, báo chí thế giới đã dành nhiều sự quan tâm cho sự kiện này, một sự kiện đã thay đổi diện mạo của Giáo hội.
Tiếng vang của Công đồng trên báo chí thế giới
Các phương tiện truyền thông đã dành sự quan tâm lớn đến công việc của Công đồng. Đối với nhật báo Pháp “Le Figaro”, việc khai mạc Công đồng là một “cử chỉ có giá trị lịch sử to lớn”. Theo “Le Monde”, đây là “sự kiện hòa bình và hòa hoãn giữa các quốc gia”. Tờ báo Mỹ “The New York Times”, gọi sự kiện này là “một dự án tuyệt vời và đặc biệt cho toàn thế giới”, cùng với chương trình phát thanh Thụy Sĩ SRF, sử dụng cụm từ “Công đồng Hy vọng”. Tờ “Vanguardia española” cũng viết : “Nó đến vào thời điểm thích hợp hơn bao giờ hết”.
Đối với tờ “Corriere della Sera”, đây là “sáng kiến can đảm nhất của một vị Giáo hoàng”. Tờ báo viết: “Giáo hội muốn đến với thế giới bằng cách bác bỏ những mưu toan coi Giáo hội cao hơn, chống lại hoặc nằm ngoài lợi ích của con người; Giáo hội muốn sống động và có sức mạnh trong lịch sử, chứ không phải bị gạt bỏ”. Trong số các nhân vật chủ chốt của Công đồng, giới truyền thông ngay lập tức nhắc đến Đức Tổng Giám mục Milan lúc bấy giờ, là Hồng y Giovanni Battista Montini, người sẽ lên ngôi Giáo hoàng vào ngày 21 tháng 6 năm 1963 và đã lãnh đạo thành công Công đồng Vatican II năm 1965. Nhật báo “Avanti!” của Ý đặc biệt nhấn mạnh “cung giọng mục vụ và hòa giải” của Công đồng.
Nhật báo “Osservatore Romano” : Khai mạc Công đồng
Một ngày sau lễ khai mạc trọng thể, nhật báo “Osservatore Romano” của Tòa Thánh đã mở đầu ấn bản lịch sử này với dòng chữ in trên trang nhất: “Ánh sáng của chân lý, sự thánh thiện và bình an trong đời sống của Giáo hội”. Bài diễn văn của Đức Giáo hoàng Gioan XXIII được đăng lại bằng tiếng Latinh và tiếng Ý. Một bài viết trên ấn bản ngày 12 tháng 2 năm 1962 viết : “Khi cuốn Phúc Âm của Công đồng, được mở ra với những trang minh họa và sáng ngời, đã được mang đến ngai giáo hoàng, làn sóng ánh sáng trong Vương cung thánh đường dường như phản chiếu và tỏa sáng từ những hình khắc của Bộ luật cổ xưa, như thể Lời Chúa đang bừng cháy ngay vào thời điểm Công đồng Vatican II được khai mạc”. Người ta vẫn có thể đọc trong một bài báo ở trang ba : "Luôn luôn, trong các Công đồng của Giáo hội, Thánh Kinh luôn chiếm vị trí danh dự trong các cuộc họp của các Nghị phụ để khẳng định sứ mạng thần linh lâu đời của Giáo hội do Chúa Kitô lập nên, để Giáo hội có thể quản lý, truyền bá, bảo vệ và giữ gìn Lời Chúa chứa đựng trong Thánh Kinh, trong sự toàn vẹn và tính xác thực của Lời Chúa như một kho tàng bất khả xâm phạm."
Đức Bênêđíctô XVI, Công đồng và góc nhìn của truyền thông
Đức Giáo hoàng Bênêđíctô XVI đưa ra một góc nhìn khác về Công đồng. Góc nhìn gần gũi hơn này thể hiện rõ trong những lời ngài nói trong cuộc gặp gỡ với các linh mục quản xứ vào năm 2013. Cuộc gặp gỡ đó là "một cuộc trò chuyện ngắn về Công đồng Vatican II". "Công đồng theo như tôi thấy", Đức Giáo hoàng nói thêm trong buổi tiếp kiến này, diễn ra chỉ ba ngày sau khi ngài tuyên bố từ chức giáo hoàng. Trong cuộc gặp gỡ với các linh mục quản xứ và linh mục của Giáo phận Rôma, Đức Bênêđíctô XVI đã thuật lại một số khía cạnh của Công đồng, một sự kiện mà ngài tham gia trước tiên với tư cách là cố vấn thần học cho Đức Hồng y Frings của Cologne, và sau đó là một chuyên gia.
“Có một sự kỳ vọng lạ thường. Chúng tôi hy vọng rằng mọi thứ sẽ được đổi mới, rằng sẽ thực sự có một Lễ Hiện Xuống mới, một kỷ nguyên mới cho Giáo hội.” Trong bài phát biểu của mình, ngài cũng đề cập đến các yếu tố liên quan đến thế giới thông tin. “Có Công đồng của các Nghị phụ, Công đồng đích thực, nhưng cũng có Công đồng của giới truyền thông,” Đức Bênêđíctô XVI nhắc lại. “Nó gần như là một Công đồng độc lập, và thế giới cảm nhận Công đồng thông qua họ, thông qua giới truyền thông. Do đó, Công đồng đã chạm đến dân chúng ngay lập tức là Công đồng của giới truyền thông, chứ không phải của các Nghị phụ. Và trong khi Công đồng các Nghị phụ diễn ra trong khuôn khổ đức tin, thì “Công đồng của các nhà báo diễn ra trong phạm trù của giới truyền thông ngày nay, tức là nằm ngoài đức tin, với một cách diễn giải khác.”
Làm nổi bật sức mạnh thực sự của Công đồng
Đức Bênêđíctô XVI cũng nhấn mạnh trong cuộc gặp năm 2013 với các linh mục quản xứ và hàng giáo sĩ của Rôma rằng, đối với giới truyền thông, “Công đồng là một cuộc đấu tranh chính trị, một cuộc đấu tranh quyền lực giữa các trào lưu khác nhau trong Giáo hội.” “Rõ ràng là giới truyền thông đã đứng về phía phe có vẻ phù hợp nhất với thế giới quan của họ. Có những người tìm cách phân quyền trong Giáo hội, tìm kiếm quyền lực cho các giám mục, và sau đó, thông qua thuật ngữ ‘Dân Thiên Chúa’, quyền lực của dân chúng, của giáo dân.”
Còn một yếu tố khác nữa. Công đồng của giới truyền thông dễ tiếp cận với tất cả mọi người. “Vì vậy, nó là công đồng nổi trội nhất, hiệu quả nhất, và nó đã gây ra nhiều tai họa, nhiều vấn đề, thực sự rất nhiều khốn khổ: các chủng viện đóng cửa, các tu viện đóng cửa, phụng vụ bị tầm thường hóa… và Công đồng thực phải vật lộn để cụ thể hóa, để được hiện thực hóa; Công đồng ảo mạnh hơn Công đồng thực.” Một sự thịnh hành mà theo thời gian, chắc chắn sẽ dần dần bị đảo ngược. Đức Bênêđíctô XVI tuyên bố : “Sức mạnh thực sự của Công đồng đã hiện diện và, từng chút một, nó ngày càng trở nên hiện thực hơn và trở thành sức mạnh đích thực, vốn cũng là một cuộc cải cách thực sự, một sự đổi mới thực sự của Giáo hội. Đối với tôi, dường như 50 năm sau Công đồng, chúng ta thấy Công đồng ảo này đang sụp đổ, bị mất đi như thế nào, và Công đồng đích thực xuất hiện với tất cả sức mạnh tinh thần của nó.”
Truyền thông ngày nay và các văn kiện của Công đồng
Tại buổi tiếp kiến chung đầu tiên của năm, vào ngày 7 tháng 1 năm 2026, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã bắt đầu một chu kỳ giáo lý mới về Công đồng Vatican II và kêu gọi mọi người “khám phá lại sự kiện này một cách kỹ lưỡng”. Ngài tuyên bố: “Bằng cách tiếp cận các văn kiện của Công đồng và khám phá lại tính ngôn sứ và tính thời sự của chúng, chúng ta đón nhận truyền thống phong phú của đời sống Giáo hội và đồng thời chúng ta tự vấn về hiện tại và đổi mới niềm vui ra đi gặp gỡ thế giới để mang đến cho thế giới Tin Mừng về Vương quốc Thiên Chúa, một vương quốc của tình yêu thương, công lý và hòa bình”. Ngay cả ngày nay, truyền thông vẫn có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy kiến thức và khám phá lại nội dung của các văn kiện Công đồng. Bằng cách này, sức mạnh thực sự của Công đồng có thể được bộc lộ, đồng thời tôn trọng ý nghĩa đích thực của các văn bản này.
Việc thực hiện một công việc, thông qua các báo chí viết và kỹ thuật số, nhằm mời gọi việc đọc lại các văn kiện này là hoàn toàn khả thi và cần thiết. Đó là cơ hội để lần theo con đường mà các Nghị phụ Công đồng đã vạch ra và đảm nhận cùng viễn cảnh với những người đã trải nghiệm sự kiện này. Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tuyên bố vào ngày 11 tháng 10 năm 1987 : “Những người có cơ hội tham dự, từ năm 1962 đến năm 1965, vào công việc của Công đồng tại Vương cung thánh đường Thánh Phêrô này sẽ không bao giờ quên phúc lành được ở trong nhà Chúa.”
Tý Linh
(theo Amedeo Lomonaco – Vatican News)
