Vào ngày 7/10, Đức Giáo hoàng sẽ chủ trì cuộc gặp gỡ với các vị đứng đầu các Giáo hội Đông phương và các chủ tịch các Hội đồng Giám mục nhân dịp kỷ niệm 10 năm Tông huấn "Amoris Laetitia" của Đức Giáo hoàng Phanxicô.
“Vấn đề nền tảng đặt ra là làm thế nào để đổi mới sứ vụ mục vụ một cách đầy nhiệt huyết và làm cho các gia đình ngày càng trở thành những người tham gia tích cực vào đời sống và sứ mạng của Giáo hội.”
Bà Gabriella Gambino, phó thư ký Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống, đã giải thích ý nghĩa cuộc gặp gỡ do Đức Giáo hoàng triệu tập với các vị đứng đầu các Giáo hội Đông phương và các chủ tịch các Hội đồng Giám mục, mang chủ đề "Mười năm sau Amoris Laetitia: rao giảng Tin Mừng cùng với các gia đình ngày nay", diễn ra từ ngày 7 đến ngày 14 tháng Mười tại Hội trường Phaolô VI.
Tại cuộc họp báo diễn ra ngày 2/10 ở Văn phòng Báo chí Tòa Thánh, các chi tiết về sáng kiến này của Đức Giáo hoàng đã được công bố: đây là một cuộc họp kín với 187 người tham dự. Trong số đó, có 115 đại diện từ các Hội đồng Giám mục, bao gồm 111 vị chủ tịch và 4 vị đại diện khác.
Có 14 vị Hồng y là chủ tịch các Hội đồng Giám mục, 2 vị đại diện cho các Giám mục không thuộc Hội đồng Giám mục nào, 15 vị đến từ các Giáo hội Công giáo Đông phương với quyền tự quản, 22 vị là khách mời của Đức Giáo hoàng, 11 vị phụ trách công tác tổ chức sự kiện, cùng với số lượng tương đương các cặp vợ chồng và gia đình tham gia.
Danh tính của nhóm sau cùng này, gồm 22 người đến từ năm châu lục, không được công bố nhằm tôn trọng câu chuyện riêng của họ cũng như để đảm bảo sự tự do hơn.
Lắng nghe và phân định
Cha Giacomo Costa, tu sĩ Dòng Tên, cố vấn cho Ban Tổng Thư ký Thượng Hội đồng và là người phụ trách phương thức làm việc cho cuộc họp vào tuần tới, giải thích rằng đây không phải là một Thượng Hội đồng, cũng không phải là sự tiếp nối của một Thượng Hội đồng. Thay vào đó, theo lời ngài, đây là dịp để lắng nghe tiếng nói của Giáo hội trong thời điểm có nhiều thay đổi lớn lao.
Bà Gambino nhấn mạnh sự cần thiết của một hành trình được ghi dấu bởi tinh thần lắng nghe và sự phân định, vốn bắt nguồn từ những nhu cầu mà các Giám mục đã bày tỏ trong các chuyến thăm ad limina những năm gần đây, cũng như từ mối quan tâm về "những khó khăn trong công tác mục vụ và những thách đố mà các gia đình phải đối mặt trong các mối quan hệ và đời sống thường nhật."
Hơn nữa, các dữ liệu được trình bày còn phản ánh một sự chuyển đổi văn hóa quan trọng đang diễn ra. Chẳng hạn, tại Ba Lan, số lượng các cuộc hôn nhân tôn giáo được cử hành trong năm năm qua đã giảm 45%. Tại Úc, con số này đã giảm từ 88% xuống còn 16% trong khoảng thời gian từ năm 1970 đến năm 2024.
Bà phó thư ký nhận định: “Bất chấp sự khác biệt về bối cảnh, những dấu hiệu này cho thấy tính cấp thiết của việc đồng hành với sự chọn lựa kết hôn, cũng như việc cung cấp hỗ trợ có tính quyết định hơn nữa cho công cuộc truyền tải đức tin trong gia đình.”
Cách tiếp cận mục vụ
Bà nhấn mạnh tầm quan trọng của một cách tiếp cận mục vụ cần được bắt đầu từ rất sớm trước khi kết hôn và đồng hành cùng các cá nhân trong suốt cuộc đời họ, đặc biệt là vào những thời điểm khủng hoảng.
Chính vì lý do đó, năm chủ đề được công bố vào tháng Bảy vừa qua đang được triển khai dựa trên những thay đổi tác động đến các gia đình: thực trạng gia đình ngày nay với cả những nét đẹp lẫn các thách thức; giới trẻ và hành trình khám phá ơn gọi hôn nhân; những năm tháng đầu của đời sống hôn nhân; sự đồng hành và hỗ trợ trong các hoàn cảnh phức tạp; và cuối cùng là các gia đình Kitô giáo như là nhân vật chính trong sứ mạng của Giáo hội.
Những điểm này cũng đã được làm nổi bật trong phần trình bày của bà Orietta Rachele Grazioli, giáo sư môn Giáo luật và Luật Gia đình So sánh tại Học viện Thần học Giáo hoàng Gioan Phaolô II về Khoa học Hôn nhân và Gia đình, đồng thời là phó điều phối viên nhóm chuyên gia trong cuộc họp tại Vatican.
Bà cũng nhấn mạnh sự sáng tạo mà nhiều gia đình đã thể hiện trong những năm gần đây tại nơi họ sinh sống và làm việc, "nhờ vào những ân sủng lãnh nhận qua bí tích Hôn phối."
Theo Tiến sĩ Grazioli, lắng nghe và phân định, những từ khóa của cuộc gặp gỡ, cũng chính là hai con đường dẫn lối cho các chuyên gia được mời đến để đóng góp kiến thức chuyên môn của mình.
Bà kết luận : "Nếu chúng ta phải nói về một niềm hy vọng, thì đó chính là việc kết nối lại cùng nhau tất cả những sợi dây liên kết được hình thành từ sự lắng nghe và đối thoại lẫn nhau, để mỗi bối cảnh địa phương hiện diện tại đây đều có thể tiến thêm một bước trên hành trình nâng đỡ gia đình, là 'muối cho đời'."
Cầu nguyện là một phần của phương pháp
Cách tiếp cận này, vốn chú trọng vào đối thoại và trao đổi, sẽ được phản ảnh qua cấu trúc của các ngày làm việc. Vào ngày 7/10, Đức Giáo hoàng Lêô XIV sẽ khai mạc chương trình sau phần suy niệm của Nữ tu Dòng Đa Minh Helen Alford, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Tòa Thánh.
Cha Costa giải thích rằng thời gian dành cho cầu nguyện là “một phần của phương pháp” đang được áp dụng. Ngài nói: “Chỉ thu thập thông tin và so sánh các quan điểm thôi thì chưa đủ; chúng ta cần chuẩn bị tâm hồn để lắng nghe Lời Chúa, lắng nghe người khác và lắng nghe những gì Chúa Thánh Thần có thể khơi dậy thông qua cuộc đối thoại.”
Trong suốt năm ngày làm việc theo các chủ đề, các gia đình, các Giám mục và các chuyên gia sẽ lần lượt phát biểu. Tại các nhóm làm việc, những khoảng thời gian dành cho việc nói, lắng nghe và thinh lặng sẽ đan xen với nhau.
Thông qua việc chia sẻ kinh nghiệm cá nhân, suy ngẫm về những điều đã nghe từ người khác và cùng xem xét các vấn đề nảy sinh, các tham dự viên sẽ nhận diện những điểm tương đồng cũng như những khác biệt, các vấn đề còn căng thẳng, những câu hỏi mở và các bước đi khả thi trong tương lai.
Cha Costa nói : "Chúng ta sẽ không tìm cách xóa bỏ sự khác biệt để đạt được sự đồng thuận : ngay cả một sự khác biệt được thấu hiểu hơn cũng có thể là hoa trái của sự lắng nghe."
Tiếp đó sẽ là phần báo cáo ngắn gọn trước Hội nghị, mở đường cho các cuộc thảo luận sâu hơn trong phiên đối thoại toàn thể.
Một bản báo cáo, chứ không phải là văn kiện chung kết
Theo lời giải thích của các diễn giả, những nội dung được đưa ra trong suốt kỳ họp sẽ được tổng hợp thành một bản báo cáo, vốn “không phải là một Văn kiện Chung kết mới” nhằm thay thế Tông huấn do Đức Giáo hoàng Phanxicô ký năm 2016 sau khi kết thúc hai kỳ Thượng Hội đồng Giám mục về gia đình - gồm Thượng Hội đồng ngoại thường năm 2014 và Thượng Hội đồng thường kỳ năm 2015.
Thay vào đó, họ lưu ý rằng đây sẽ là bản tổng hợp do một Ủy ban soạn thảo, sau đó sẽ được Hội nghị thảo luận và trình lên Đức Giáo hoàng.
Họ cho biết kết quả sẽ được công bố cho báo giới, đồng thời các thông tin cập nhật về tiến trình cuộc họp sẽ được cung cấp qua một số buổi họp báo.
Các diễn giả kết luận rằng, mười năm sau văn kiện Amoris Laetitia, cam kết của các Giáo hội là phải hiểu rõ hơn cách thức để các gia đình tiếp tục là nơi loan báo Tin Mừng, "bất chấp những cuộc chiến tranh đã làm thay đổi họ, những cuộc di cư đã chia cắt họ và những cuộc khủng hoảng y tế đã tác động đến họ."
Sau cùng, các diễn giả cho rằng cam kết của Vatican là mở ra những con đường mới, bắt nguồn từ sự lắng nghe và phân định, để loan báo Tin Mừng cho và cùng với các gia đình ngày nay.
Tý Linh
(theo Benedetta Capelli, Vatican News)
